James Beall Morrison (1829-1917) και Josiah Flagg Wilkerson (1842-1910), οι δύο πλέον επιδραστικοί οδοντίατροι στην εξέλιξη της οδοντιατρικής καρέκλας τον 19ο αιώνα.

 

Η συμβολή των Josiah Flagg Wilkerson και James Beall Morrison στην εξέλιξη της οδοντιατρικής καρέκλας υπήρξε καθοριστική, καθώς σηματοδότησε τη μετάβαση από την εμπειρική και αποσπασματική προσαρμογή επίπλων για οδοντιατρική χρήση, σε μια πιο συστηματική, εργονομική και τεχνολογική προσανατολισμένη προσέγγιση. Και οι δύο εισήγαγαν   βασικές αρχές εργονομίας και ρύθμισης της θέσης του ασθενούς, ενσωμάτωσαν και εξέλιξαν  πρωτοπόρους  μηχανισμούς ρύθμισης και κίνησης και μηχανισμούς ανύψωσης (υδραυλικούς/μηχανικούς).συμβάλλοντας στη μετατροπή της οδοντιατρικής καρέκλας σε σύνθετο λειτουργικό εξοπλισμό του νέου οδοντιατρείου.

Ο James Beall Morrison (1829-1917), σε νέα ηλικία από δαγκεροτυπία της εποχής.

Ωστόσο, μετά τη φάση αυτή της πρωτοποριακής ατομικής καινοτομίας, η εξέλιξη της οδοντιατρικής καρέκλας μετατοπίστηκε σταδιακά από τους μεμονωμένους οδοντιάτρους-εφευρέτες προς τους οργανωμένους εμπορικούς οίκους κατασκευής ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού. Η μετατόπιση αυτή μπορεί να ερμηνευτεί μέσα από ένα σύνολο διαρθρωτικών και τεχνολογικών παραγόντων, όπως:

Στην αυξανόμενη πολυπλοκότητα των μηχανισμών (υδραυλικά συστήματα, μεταλλικές κατασκευές υψηλής ακρίβειας, αργότερα ηλεκτρομηχανικοί μηχανισμοί) τα οποία απαιτούσαν εξειδικευμένη τεχνογνωσία, εργαστηριακές υποδομές και κεφαλαιουχικές επενδύσεις που υπερέβαιναν τις δυνατότητες ενός μεμονωμένου επαγγελματία. Η μετάβαση από τη χειροτεχνική κατασκευή, όπως από παραδοσιακούς επιπλοποιούς, στη βιομηχανική παραγωγή έκανε αναγκαία τη συμμετοχή  εταιρικών σχημάτων σχεδιασμού και κατασκευής με τη δυνατότητα μαζικής παραγωγής και τυποποίησης.

Παράλληλα, η επαγγελματοποίηση της οδοντιατρικής ως επιστημονικού κλάδου και η ανάπτυξη της εμβιομηχανικής, ενίσχυσαν τη διασύνδεση μεταξύ ιατρικής γνώσης και μηχανολογικού σχεδιασμού. Η οδοντιατρική καρέκλα δεν αποτελούσε πλέον ένα απλό υποστηρικτικό μέσο, ​​αλλά ένα ολοκληρωμένο σύστημα που έπρεπε να πληροί τις απαιτήσεις ασφάλειας, υγιεινής, εργονομίας και απόδοσης.

Μουσιακό έκθεμα της καρέκλας του Morrison.

Επιπλέον, η διεύρυνση της αγοράς οδοντιατρικών υπηρεσιών κατά τον ύστερο 19ο και τον 20ο αιώνα δημιούργησε ζήτηση για αξιόπιστο, ομοιογενείς και πιστοποιημένο εξοπλισμό. Οι εμπορικοί οίκοι ήταν σε θέση να ανταποκριθούν σε αυτή τη ζήτηση μέσω της ανάπτυξης δικτύων διανομής, της παροχής εγγυήσεων και της συνεχούς τεχνολογικής βελτίωσης μέσω οργανώσεων έρευνας και ανάπτυξης.

Τέλος, η θεσμοθέτηση κανονιστικών πλαισίων για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα επέβαλε διαδικασίες ελέγχου ποιότητας και πιστοποίησης που ευνοούσαν τις εταιρικές δομές έναντι της ατομικής παραγωγής. Η συμμόρφωση με τα πρότυπα και τις απαιτήσεις διοικητικής και τεχνικής υποστήριξης που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν κυρίως για τους βιομηχανικούς κατασκευαστές.

Συνοψίζοντας, ενώ οι Wilkerson και Morrison έθεσαν τα θεμέλια της σύγχρονης οδοντιατρικής καρέκλας, η περαιτέρω εξέλιξή της μεταφέρθηκε στους εμπορικούς οίκους λόγω της αυξανόμενης τεχνολογικής πολυπλοκότητας, της ανάγκης για μαζική παραγωγή και τυποποίηση, της διασύνδεσης. εξειδικευμένα επιστημονικά πεδία και της καθιέρωσης κανονιστικών απαιτήσεων. Η μετάβαση αυτή αντανακλά ευρύτερες διεργασίες εκβιομηχάνισης και επαγγελματοποίησης στον χώρο της ιατρικής τεχνολογίας.

Το το ποδοκίνητο τρυπάνι του Morrisson.

James Beall Morrison (1829-1917), ο άνθρωπος πίσω από την εφεύρεση της πρώτης επιτυχημένης μεταλλικής καρέκλας και του ποδοκίνητου οδοντιατρικού τρυπανιού.

Ο  James Beall Morrison γεννήθηκε το1829 στο  Σπρίνγκφιλντ του Οχάιο. Ο πατέρας του ήταν κατασκευαστής αμαξών και γεωργικών εργαλείων  και από αυτόν, όπως φαίνεται, ο James κληρονόμησε το  μηχανικό του ταλέντο. Επιπλέον, ο θείος του, Henry  Morrison,ήταν ωρολογοποιός και αργότερα έγινε οδοντίατρος.  Ο James πριν εκπαιδευθεί στην οδοντιατρική,  κατά τα μαθητικά του χρόνια, απασχολείτο στα εργαστήρια του πατέρα του και του θείου του κάνοντας διάφορες οδοντιατρικές, και όχι μόνο, κατασκευές. 

Αφού ολοκλήρωσε την πρωτοβάθμια εκπαίδευσή του, φοίτησε για ένα διάστημα στο Κολέγιο Τζέφερσον στο Οχάιο και σε ηλικία 19 ετών άρχισε να εκπαιδεύεται πρακτικά στην  οδοντιατρική στο ιατρείο δύο καταξιωμένων οδοντιάτρων  του Οχάιο. Αν και η πρώτη οδοντιατρική σχολή στον κόσμο - το Κολλέγιο Οδοντιατρικής της Βαλτιμόρης - είχε ιδρυθεί οκτώ χρόνια νωρίτερα, εντούτοις  η συνήθης μέθοδος προετοιμασίας για μια καριέρα στην οδοντιατρική ήταν μέσω μαθητιάς  με έναν καταξιωμένο οδοντίατρο για κάποια χρονική  περίοδο.

Μεταξύ 1855 και 1857, ο James  ίδρυσε ένα ιατρείο στο Σεντ Λούις και σύντομα προσέλαβε τον μικρότερο αδελφό του, William, ως εκπαιδευόμενο. Το διάστημα 1861-1869, ο James, άφησε το ιατρείο του στη φροντίδα του μικρού αδελφού του και συνέχισε την οδοντιατρική του εκπαίδευση εργαζόμενος κοντά σε καταξιωμένους οδοντιάτρους στο Παρίσι  και στο Λονδίνο της Αγγλίας, ένα γεγονός το οποίο ήταν σύνηθες για αρκετούς Αμερικανούς οδοντιάτρους, στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, εφηύρε την πρώτη του ρυθμιζόμενη οδοντιατρική καρέκλα, αποκτώντας διπλώματα ευρεσιτεχνίας τόσο στη Βρετανία όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η καρέκλα αυτή περιλαμβάνονταν  το 1868 στον κατάλογο οδοντιατρικού εξοπλισμού, των  Claudius Ash & Sons και διατέθηκε στην αγορά σε πολλές Ευρωπαϊκές χώρες.  Συνεχίζοντας να κάνει σε αυτή τη πρώτη καρέκλα  βελτιώσεις  στο σχεδιασμό της, κυκλοφόρησε στο εμπόριο και μια βελτιωμένη της έκδοση.

Σχέδια του πρώτου και δεύτερου τύπου της υδραυλικής καρέκλας του Wilkerson. Αριστερά η βάση με τις τέσσερεις προεκτάσεις και δεξιά η ενιαία στρογγυλή βάση.

 Η μεγάλη του συμβολή όμως στην βελτίωση της οδοντιατρικής καρέκλας, ήλθε το 1871 με το απόκτηση πατέντας και την κυκλοφορία από τον οίκο S.S.White, της μεταλλικής από χυτοσίδηρο οδοντιατρικής καρέκλας η οποία φέρει το όνομά του, ως, καρέκλα Morisson. Η οδοντιατρική του καρέκλα συμμετείχε στην Διεθνή Εμπορική Έκθεση που πραγματοποιήθηκε στο Λονδίνο το καλοκαίρι του 1873 αποκομίζοντας πολλά βραβεία.

Όταν ο James Beall Morrison επέστρεψε στο Μιζούρι το 1870, ασκώντας την οδοντιατρική απέκτησε δίπλωμα ευρεσιτεχνίας  για την εφεύρεση του ποδοκίνητου οδοντιατρικού τρυπανιού, μια εφεύρεση η οποία αποτέλεσε  εκείνη την εποχή  τη μεγαλύτερη συμβολή στην επανορθωτική-μηχανική οδοντιατρική. Ο. Morrison κατοχύρωσε με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας το 1871, ένα ποδοκίνητο τρυπάνι το οποίο με τροχαλίες μετέφερε την περιστροφική κίνηση μέσω ενός εύκαμπτου βραχίονα στην χειρολαβή η οποία συγκρατούσε την φρέζα.    Το τρυπάνι του . Morrison ήταν μια περαιτέρω βελτίωση μιας ανάλογης μεθόδου, του  Nasmyth-Merry, ενός μηχανικού από το Εδιμβούργο, ο οποίος μετέφερε την περιστροφική κίνηση χρησιμοποιώντας ένα εύκαμπτο σπειροειδές σύρμα.

Όταν ο  Morrison εφηύρε το ποδοκίνητο τρυπάνι, ήταν βαθιά χρεωμένος, τόσο πολύ που πούλησε τα δικαιώματα της μηχανής του για μόλις 5.000 δολάρια.  Αλλά η μοίρα του άλλαξε και ενώ τόσοι πολλοί εφευρέτες πεθαίνουν στη φτώχεια, ο Morrison πέθανε πλούσιος. Αν και το ποδοκίνητο τρυπάνι ήταν η μεγαλύτερη προσφορά του, η οδοντιατρική του καρέκλα ήταν αυτή που του απέφερε σημαντικά οικονομικά δικαιώματα για πολλά χρόνια, όταν πούλησε τα δικαιώματά του στην καρέκλα  στον οίκο  S.S.White.

Μέχρι τον θάνατό του το 1917, ο Morrison, βελτίωνε συνεχώς το τρυπάνι  του, ενώ παράλληλα εφηύρε και μια άλλη σειρά οδοντιατρικών εργαλείων και συσκευών.

Μουσιακή αναπαράσταση οδοντιατρείου με την πρώτη καρέκλα του  Wilkerson.

 Basil Manly Wilkerson (1842–1910), ο εφευρέτης της υδραυλικής οδοντιατρικής καράκλας.

Ο Basil Manly Wilkerson (1842–1910) ήταν Αμερικανός οδοντίατρος και εφευρέτης με έδρα τη Βαλτιμόρη του Μέριλαντ. Γεννημένος στην Αλαμπάμα, υπηρέτησε στο ιππικό της Συνομοσπονδίας κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου από το 1863 έως το 1865.Μετά το πέρας του Εμφυλίου εγκαταστάθηκε   στο Μέριλαντ, όπου σπούδασε στο Κολέγιο Οδοντιατρικής της Βαλτιμόρης, όπου έλαβε το πτυχό οδοντιάτρου (DDS)  το 1868, και στο Κολέγιο Ιατρών και Χειρουργών της Βαλτιμόρης, όπου απέκτησε το πτυχίο της Ιατρικής το 1873.  Από το 1883 έως το 1888, κατείχε θέση καθηγητή στην  Οδοντιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ, ενώ από  το 1879 έως το 1882, ήταν εκδότης και ιδιοκτήτης του περιοδικού Independent Practitioner, συμβάλλοντας στην επιστημονική και  επαγγελματική αναβάθμιση της οδοντιατρικής. 

Οι εφευρέσεις του Wilkerson ήταν αποτέλεσμα του προβληματισμού του από πρακτικά και καθημερινά προβλήματα  κατά την άσκηση της οδοντιατρικής από τον ίδιο, ιδιαίτερα από την επιθυμία βελτίωσης της θέσης του ασθενούς και μείωσης της σωματικής καταπόνησης του οδοντιάτρου, με τις πρώτες μηχανικά με γρανάζια, γρύλους και μανιβέλες, ρυθμιζόμενες οδοντιατρικές καρέκλες του μέσου του 19ου αιώνα. Η πλέον σημαντική συμβολή του ήταν η ανάπτυξη της πρώτης υδραυλικής οδοντιατρικής καρέκλας, με στόχο τους ευκολότερους και λιγότερο κουραστικούς  χειρισμούς, ομαλότερης ανύψωσης, δυνατότητα οριζοντίωσης του ασθενούς και το κυριότερο τους χειρισμούς με το πόδι, ώστε να μην διακόπτεται η οδοντιατρική επέμβαση από τον οδοντίατρο. 

Josiah Flagg Wilkerson (1842-1910), την περίοδο κατά την οποία κατείχε θέση καθηγητή στην  Οδοντιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ. 

Στις 17 Απριλίου 1877, ο Wilkerson υπέβαλε αίτηση ευρεσιτεχνίας με τίτλο «Βελτίωση στις Οδοντιατρικές Καρέκλες», η οποία χορηγήθηκε στις 20 Νοεμβρίου 1877, ως αμερικανικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας με αριθμό 197.441. Το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας περιέγραφε έναν νέο υδραυλικό μηχανισμό ανύψωσης που διέθετε μια ποδοκίνητη αντλία μέσα σε μια δεξαμενή γεμάτη με υγρό, επιτρέποντας την ταχεία αλλά σταθερή ανύψωση της καρέκλας και τη σταδιακή κάθοδο μέσω ελεγχόμενων βαλβίδων, σηματοδοτώντας μια σημαντική πρόοδο σε σχέση με τις προηγούμενες μηχανικά ρυθμιζόμενες οδοντιατρικές καρέκλες, όπως ήταν η πλέον επιτυχημένη εκείνη την εποχή καρέκλα του Morisson.

Παρά την ευρηματικότητα της εφεύρεσης, ο Wilkerson αντιμετώπισε αρχικά εμπόδια στην προσπάθειά του να αποκτήσει ευρεία αναγνώριση στους οδοντιατρικούς κύκλους, καθώς το υδραυλικό σύστημα απαιτούσε από τους κατασκευαστές να προσαρμοστούν σε  νέες πρωτότυπες τεχνικές παραγωγής και αρχικά η χρήση της καρέκλας του Wilkerson  περιορίστηκε σε προοδευτικούς επαγγελματίες οδοντίατρους πριν από την ευρύτερη εμπορευματοποίηση τη δεκαετία του 1880. Η καρέκλα του Wilkerson  έθεσε τις βάσεις για επακόλουθες βελτιώσεις της υδραυλικής καρέκλας, είτε από τον ίδιο με καινούργια διπλώματα  ευρεσιτεχνίας, όπως το  US No. 478.672 το 1892, είτε και από άλλους κατασκευαστές, με κυριότερο τον Ritter.

 

ΓΒ