Joseph Jean François Lemaire (1782-1834). Ο καθηγητής του Αγγλου φοιτητού οδοντιατρικής στο Παρίσι.

 

Ο Joseph Jean François Lemaire (1782-1834) ήταν Γάλλος οδοντίατρος ο οποίος αφού σπούδασε ιατρική στο Παρίσι εξειδικεύτηκε και άσκησε την οδοντιατρική ως χειρουργός οδοντίατρος.

Έγραψε δύο σημαντικές πρωτότυπες πραγματείες και μια μεταφραση στην Γαλλική γλώσσα της κλασικής πραγματείας του Fox,«The natural history of the human teeth».  Η πρώτη με τίτλο   Le Dentiste des dames αφορούσε τις γυναίκες και εκδόθηκε το 1812. Η δεύτερη πραγματεία του με τίτλο Traité sur les dents : contenant la physiologie, la pathologie, et l’art opératoire,  εκδόθηκε στο Παρίσι το 1824 σε τρεις τόμους και υπήρξε ένα από τα πρώτα ολοκληρωμένα εγχειρίδια για τα δόντια (φυσιολογία, παθολογία και χειρουργική) καλύπτοντας  θεωρητικά και πρακτικά όλο το φάσμα της τότε οδοντιατρικής.  

Σύμφωνα με διάφορες πηγές, προσέφερε θεωρητικά και πρακτικά μαθήματα οδοντιατρικής στο Πανεπιστήμιο των Παρισίων στοχεύοντας στην οργάνωση  και καθιέρωση της οδοντιατρικής εκπαίδευσης. Η εποχή του (αρχές-μέσα του 19ου αιώνα) ήταν περίοδος που η οδοντιατρική μετασχηματιζόταν από χειρωνακτική τέχνη σε οργανωμένη επιστήμη/τέχνη με θεωρητική βάση και ο Lemaire ήταν μέσα σε αυτούς που συνεισέφεραν σε αυτή τη μετάβαση.

Με το έργο του ο Lemaire συνέβαλλε στην αναγνώριση της οδοντιατρικής ως εξειδικευμένης  επιστήμης και τέχνης και όχι απλώς ως επέκταση της γενικής χειρουργικής.

Ήταν χειρουργός-οδοντίατρος της υψηλής κοινωνίας και  μεταξύ άλλων και του βασιλιά της Βαυαρίας, στον οποίο μάλιστα είχε αφιερώσει τον πρώτο τόμο του βιβλίου του Traité sur les dents , ενώ αναφέρεται επίσης να είχε τον τίτλο του Chevalier (Ιππότη).

Le Dentiste des dames (1812). 

«Διαμάντια έναντι δοντιών μαύρων όπως ο σχιστόλιθος, ένα πλούσιο διάδημα έναντι δύο κίτρινων κύκλων από πέτρα που κοσμούν τα στόματά τους, η χρυσή χτένα έναντι δύο σειρών από κοκκινισμένα ούλα που περιβάλλουν τα δόντια, τα οποία κουνιούνται με κάθε κίνηση της γλώσσας».

1. Le Dentiste des dames: ouvrage dédié au beau sexe (1812 και επανεκδόσεις)

Το έργο πρωτοκυκλοφόρησε στη Γαλλία το 1812 με τίτλο Le Dentiste des dames: ouvrage dédié au beau sexe. Απευθύνεται ειδικά σε γυναίκες (“au beau sexe”), με σκοπό να τις ενημερώσει σχετικά με τη στοματική υγεία, τη φροντίδα των δοντιών, τη στοματική υγιεινή και τα προβλήματα που αφορούν τη γυναικεία στοματική κοιλότητα.

Η δομή του αφορά μια πιο απλοϊκή  παρουσίαση της στοματικής υγείας παρά σε εξειδικευμένες γνώσεις της οδοντιατρικής. Περιλαμβάνει συμβουλές για το πώς πρέπει να διατηρούνται τα δόντια καθαρά, περιγραφές των νόσων των δοντιών, και μεθόδους αντιμετώπισής τους. Δίνει έμφαση στη σημασία της καθαριότητας των δοντιών, την αποφυγή της τερηδόνας, τη σημασία της αισθητικής των δοντιών για τις γυναίκες  και τη συνάρτηση της στοματικής υγείας με τη γενική εμφάνιση και ευεξία.

Στο έργο του συγκρίνει την υπερβολική κοκεταρία   των ευκατάστατων γυναικών της εποχής του με την αισθητική ασυμφωνία λόγω της τραγικής κατάστασης των δοντιών τους.«Διαμάντια έναντι δοντιών μαύρων όπως ο σχιστόλιθος, ένα πλούσιο διάδημα έναντι δύο κίτρινων κύκλων από πέτρα που κοσμούν τα στόματά τους, η χρυσή χτένα έναντι δύο σειρών από κοκκινισμένα ούλα που περιβάλλουν τα δόντια, τα οποία κουνιούνται με κάθε κίνηση της γλώσσας».

Το περιεχόμενο των τριών τόμων της πραγματείας,Traité sur les dents: contenant la physiologie, la pathologie, et l’art opératoire.

Το έργο έχει ως στόχο τη «δημοσιοποίηση» της οδοντιατρικής γνώσης στο ευρύτερο κοινό και  δεν απευθύνεται μόνο σε επαγγελματίες αλλά και σε γυναίκες που επιθυμούν να φροντίσουν τα δόντια τους. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι αντιπροσωπεύει μια τάση  του 19^ου  αιώνα όπου η οδοντιατρική αρχίζει να αποκτά πιο συστηματική μορφή και να διαδίδεται η σημασία της πρόληψης και προσωπικής στοματικής περιποίησης, τουλάχιστον στα ψηλότερα κοινωνικά στρώματα. Επιπλέον παρουσιάζει την αισθητική διάσταση της οδοντιατρικής («καλά δόντια», «όμορφο χαμόγελο») σε συνδυασμό με τη λειτουργία και την υγεία, ένα γεγονός το οποίο εκείνη την εποχή δεν ήταν αυτονόητο.

2. Histoire naturelle et maladie des dents de l'espèce humaine.(1821)

Το 1821 εκδόθηκε στο Παρίσι η πραγματεία του με τίτλο «Histoire naturelle et maladie des dents de l'espèce humaine», η οποία ήταν μετάφραση της πραγματείας στην Αγγλική γλώσσα του J.Fox  με τίτλο «The natural history of the human teeth». Ο Fox ήταν δάσκαλος της οδοντιατρικής στο Νοσοκομείο Guy's στο Λονδίνο και η πραγματεία του αποτέλεσε σταθμό εκείνη την εποχή στην οδοντιατρική βιβλιογραφία με επανειλημμένες επανεκδόσεις. 

3. Traité sur les dents: contenant la physiologie, la pathologie, et l’art opératoire (1824).

Η δεύτερη πραγματεία του Lemaire  κυκλοφόρησε στο Παρίσι το 1824 σε περισσότερους από έναν τόμο, πιθανότατα σε τρεις. Ο υπότιτλος δηλώνει καθαρά ότι το έργο καλύπτει τρεις βασικές περιοχές: φυσιολογία των δοντιών, παθολογία των δοντιών, και χειρουργική/τεχνική (l’art opératoire).

Στην φυσιολογία, ο συγγραφέας εξετάζει την ανατομία και τη λειτουργία των δοντιών, τις σχέσεις τους με την γνάθο, τα οστά, τις ρίζες, την  τρυγία, τα νεύρα, και διάφορες φυσιολογικές διεργασίες (όπως,  μάσηση, ανατολή των δοντιών,  ανάπτυξη της ρίζας κα.).

Ο πρώτος τόμος της πρςγματείας, Traité sur les dents: contenant la physiologie, la pathologie, et l’art opératoire.

Στην παθολογία, περιλαμβάνει περιγραφές διαφόρων οδοντικών νόσων – τερηδόνα, φλεγμονές του δοντιού και των  ούλων, φατνιακές λοιμώξεις,  καθώς και διαταραχές κατά την ανάπτυξη, όπως δυσμορφικά δόντια, υπεράριθμα ή ελλείψεις δοντιών, κα..

Στην ενότητα της Τεχνικής/Χειρουργικής (l’art opératoire), εξετάζονται οι χειρουργικές και επεμβατικές τεχνικές της εποχής, όπως: εξαγωγές, χρησιμοποιούμενα εργαλεία, προσθετικές τεχνικές, αντιμετώπιση  των ριζών, εμφυτεύματα, καθώς και καθαρισμός και προφύλαξη.

Το έργο συνδυάζει θεωρητική βάση (φυσιολογία, παθολογία) με πρακτικές οδηγίες — κάτι που στο πρώτο μισό του 19ου αιώνα ήταν αρκετά προοδευτικό, επειδή  θεωρείται από τα πρώτα που επιχειρούν να καλύψουν με σχετικά ολιστικό τρόπο την οδοντιατρική επιστήμη σε επίπεδο θεωρίας και εφαρμογής.

Καθώς η οδοντιατρική είχε φθάσει τότε σε σημείο μετάβασης από απλώς χειρουργική/τεχνική τέχνη σε πιο οργανωμένη επιστημονική πρακτική, το έργο του Lemaire συνεισέφερε σημαντικά. Τα δύο αυτά έργα του Lemaire αποτελούν μια πολύ αξιόλογη προσπάθειά του να απευθυνθεί τόσο σε επαγγελματίες οδοντιάτρους, όσο και στο ευρύ κοινό (ιδιαίτερα στο γυναικείο κοινό μέσω του Le Dentiste des dames).

 

Βιβλία:

https://archive.org/details/BIUSante_APHPF00135/page/n1/mode/2up

https://archive.org/details/BIUSante_APHPF00130/mode/2up

https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=ucm.5315203235&seq=11

 

ΓΒ