Η Εξέλιξη των Κουρέων και Κουρέων-Χειρουργών στην Αγγλία από τον 14ο έως τον 19ο αιώνα.

Το έμβλημα της Company of Barber-Surgeons.

Η ιστορία των κουρέων και κουρέων-χειρουργών στην Αγγλία από τον 14ο έως τον 19ο αιώνα αντικατοπτρίζει τη μετάβαση από τη μεσαιωνική εμπειρική ιατρική σε μια σύγχρονη, επιστημονικά οργανωμένη ιατρική πρακτική. Οι κουρείς αποτέλεσαν για αιώνες τον συνδετικό κρίκο ανάμεσα στη λαϊκή θεραπευτική και στη μελλοντική επαγγελματική χειρουργική και οδοντιατρική.

Η ιστορία των κουρέων και κουρέων-χειρουργών στην Αγγλία έχει πολλά κοινά με την Γαλλία με βασική τους όμως διαφορά ότι  η μετάβαση από τον «κουρέα-τεχνίτη» στον «χειρουργό-επιστήμονα» στην Αγγλία ήταν περισσότερο επαγγελματική, ενώ στη Γαλλία ήταν περισσότερο με κατεύθυνση επιστημονική.

Μεγάλος ζωγραφικός πίνακας που αναπαριστά την  έκδοση του Βασιλικού Διατάγματος του Ερρίκου Η΄, το 1540, για την    ένωση των Company of Barbers of London,  και  Guild of Surgeons και τη δημιουργία της  Company of Barber-Surgeons.

Στη δεξιά πλευρά του Βασιλιά βρίσκονται οι δύο γιατροί του, ενώ αριστερά βρίσκονται αξιωματούχοι κουρείς και χειρουργοί.

Ζωγραφικός πίνακας των Hans Holbein του νεότερου,, Richard Greenbury και άλλων..

 

Ο 14ος αιώνας: Οι απαρχές της πρακτικής ιατρικής.

Στην Αγγλία του 14ου αιώνα, όπως και στην υπόλοιπη Ευρώπη, η ιατρική γνώση χωριζόταν σε δύο επίπεδα: τη θεωρητική ιατρική των πανεπιστημιακών γιατρών και τη χειρωνακτική πρακτική των τεχνιτών. Οι πανεπιστημιακοί γιατροί (physicians) ασχολούνταν κυρίως με τη διάγνωση και τις θεωρίες του Ιπποκράτη και του Γαληνού, ενώ οι κουρείς (barbers) αναλάμβαναν πρακτικές πράξεις όπως αιμοληψίες (bloodletting), εξαγωγές δοντιών, περιποίηση τραυμάτων και μικρές χειρουργικές επεμβάσεις.

Οι κουρείς εργάζονταν τόσο σε πόλεις όσο και σε αγροτικές περιοχές, και το χαρακτηριστικό τους σύμβολο — η γνωστή barber’s pole (η ράβδος με τις κόκκινες και λευκές λωρίδες που συμβολίζουν το αίμα και τους επιδέσμους) — προέρχεται ακριβώς από αυτή τη συνύπαρξη κουρέματος και αιμοληψίας.

Ο 15ος και 16ος αιώνας: Συντεχνίες και θεσμική οργάνωση.

Στα τέλη του 15ου και στις αρχές του 16ου αιώνα, οι κουρείς άρχισαν να οργανώνονται συντεχνιακά. Το 1462 ο βασιλιάς Εδουάρδος Δ΄ αναγνώρισε επίσημα την Company of Barbers of London, που είχε ως σκοπό τη ρύθμιση και διαφύλαξη του κύρους του επαγγέλματος, ενώ παράλληλα, υπήρχε και η Guild of Surgeons, που περιλάμβανε άτομα με μεγαλύτερη εξειδίκευση στη χειρουργική.

Οι δύο αυτές ομάδες βρίσκονταν συχνά σε αντιπαράθεση, καθώς οι χειρουργοί ήθελαν να αποσπαστούν από το επάγγελμα του κουρέα, επιδιώκοντας υψηλότερο κύρος, αν και ισχυρότερη και πολυπληθέστερη συντεχνία,ήταν αυτή των κουρέων. Το 1540 με βασιλικό διάταγμα του Ερρίκου Η΄  πραγματοποιήθηκε η ένωση των δύο εταιριών με την ίδρυση της  Company of Barber-Surgeons. Το διάταγμα όριζε ότι οι κουρείς θα έπρεπε να περιορίζονται σε κουρέματα, αφαιμάξεις και πολύ απλές επεμβάσεις,όπως η εξαγωγή δοντιών, ενώ οι χειρουργοί θα μπορούσαν να πραγματοποιούν κάθε είδους χειρουργικές επεμβάσεις — αλλά όλοι θα υπάγονταν στην ίδια επαγγελματική εταιρεία.

Αυτή η εταιρεία αποτέλεσε τον θεμέλιο λίθο της χειρουργικής εκπαίδευσης στην Αγγλία. Τα μέλη της είχαν το δικαίωμα να εκπαιδεύουν μαθητευόμενους, να εξετάζουν υποψηφίους και να εποπτεύουν την άσκηση του επαγγέλματος. Η χειρουργική άρχισε να απομακρύνεται από την εμπειρική πρακτική και να αποκτά σταδιακά στοιχεία συστηματικής γνώσης.

Το αρχικό κτήριο της Company of Barber-Surgeons.

Ο 17ος αιώνας: Διαχωρισμός και επαγγελματική εξέλιξη.

Κατά τον 17ο αιώνα, η χειρουργική γνώρισε σημαντική πρόοδο στην Αγγλία, κυρίως λόγω της ανάπτυξης της ανατομίας και των νοσοκομείων. Οι χειρουργοί απέκτησαν αυξανόμενο κύρος, ιδιαίτερα μέσα από τη δράση νοσοκομείων όπως το St. Bartholomew’s και το St. Thomas’s Hospital στο Λονδίνο.

Η συνύπαρξη κουρέων και χειρουργών στην ίδια εταιρεία θεωρήθηκε πλέον αναχρονιστική. Οι κουρείς ασχολούνταν αποκλειστικά με την περιποίηση και τις αφαιμάξεις, ενώ οι χειρουργοί απαιτούσαν να αναγνωριστούν ως ανεξάρτητοι επαγγελματίες. Οι εξελίξεις αυτές προετοίμασαν το έδαφος για τη ριζική αλλαγή που θα ερχόταν τον επόμενο αιώνα.

Ο 18ος αιώνας: Η ίδρυση του Royal College of Surgeons.

Το 1745 σημειώθηκε μια καθοριστική στιγμή: οι χειρουργοί αποσχίστηκαν επίσημα από τους κουρείς και ίδρυσαν τη Company of Surgeons, βάζοντας τέλος στη μακραίωνη συνύπαρξη των δύο επαγγελμάτων. Οι κουρείς συνέχισαν να λειτουργούν ως ανεξάρτητο επάγγελμα, ενώ η χειρουργική αναγνωρίστηκε πλέον ως ξεχωριστός ιατρικός κλάδος.

Η εξέλιξη αυτή ολοκληρώθηκε το 1800, όταν η Company of Surgeons μετονομάστηκε σε Royal College of Surgeons of London (μετέπειτα Royal College of Surgeons of England). Το νέο ίδρυμα αποτέλεσε τον κορυφαίο θεσμό εκπαίδευσης και πιστοποίησης των χειρουργών στη Βρετανία.

Κατά τη διάρκεια του 18ου αιώνα, η χειρουργική στην Αγγλία μετατράπηκε από τέχνη σε επιστήμη. Η πρόοδος της ανατομίας, οι δημόσιες ανατομές, η παρατήρηση και η εμπειρική μελέτη συνέβαλαν στην καθιέρωση της χειρουργικής ως κλάδου ισότιμου με την ιατρική.

Επιτροπή για την εξάταση της εισδοχής νέου μέλους τα μέσα του 19ου αιώνα.Στον τοίχο αναρτημένος ο πίνακας του Ερρίκου Η΄.

Ο 19ος αιώνας: Οριστική επιστημονική κατοχύρωση.

Ο 19ος αιώνας υπήρξε εποχή τεράστιας προόδου στη ιατρική και χειρουργική. Η ανακάλυψη της αναισθησίας (1846) και της αντισηψίας (Joseph Lister, 1867) μετέτρεψαν ριζικά την πρακτική της χειρουργικής, κάνοντάς την ασφαλέστερη και αποτελεσματικότερη.Οι χειρουργοί ήταν πλέον πλήρως εκπαιδευμένοι ιατροί, με πανεπιστημιακές σπουδές και συμμετοχή σε επιστημονικούς συλλόγους. Οι κουρείς, από την άλλη, είχαν επιστρέψει αποκλειστικά στο αρχικό τους επάγγελμα: την κομμωτική και την  περιποίηση. Το παλιό επάγγελμα του barber-surgeon είχε πια εκλείψει, παραμένοντας μόνο ως ιστορικό απολίθωμα.

Συμπερασματικά,από τον 14ο έως τον 19ο αιώνα, η Αγγλία είδε μια βαθιά μεταμόρφωση στο χώρο της ιατρικής πρακτικής. Οι κουρείς, που ξεκίνησαν ως τεχνίτες και πρακτικοί θεραπευτές, συνέβαλαν στη διατήρηση και εξέλιξη της χειρουργικής τέχνης σε μια εποχή όπου οι γιατροί απέφευγαν τη χειρωνακτική εργασία. Η ίδρυση της Company of Barber-Surgeons το 1540 και ο διαχωρισμός της το 1745 σηματοδότησαν την ιστορική μετάβαση από τον τεχνίτη στον επιστήμονα.

Με τον 19ο αιώνα, η χειρουργική είχε πια καταστεί πλήρως επιστημονικός κλάδος της ιατρικής, και οι κουρείς επέστρεψαν στη δική τους τέχνη. Ωστόσο, η κοινή τους ιστορία θυμίζει ότι οι ρίζες της σύγχρονης ιατρικής βρίσκονται συχνά σε επαγγέλματα της καθημερινής ζωής, όπου η εμπειρία και η πρακτική γνώση αποτέλεσαν το θεμέλιο της επιστημονικής προόδου.

Το σημερινό κτήριο της Company of Barber-Surgeons.

Η Επίδραση της Εξέλιξης των Κουρέων και Κουρέων-Χειρουργών στην Οδοντιατρική στην Αγγλία  (14ος–19ος αιώνας)

Στην Αγγλία, η εξέλιξη της οδοντιατρικής ήταν παρόμοια με την εξέλιξη της χειρουργικής,αλλά πιο αργή. Οι barber-surgeons του 14ου–17ου αιώνα πραγματοποιούσαν εξαγωγές δοντιών, αιμοληψίες και μικρές επεμβάσεις. Μετά τη συνένωση των Company of Barbers και Company of Surgeons (1540) και τον επακόλουθο διαχωρισμό τους το 1745, η χειρουργική έγινε επιστημονική, αλλά η οδοντιατρική παρέμεινε για καιρό στα χέρια πρακτικών.Οι λεγόμενοι tooth-drawers ή street dentists εργάζονταν σε λαϊκές αγορές μέχρι και τον 18ο αιώνα. Ωστόσο, με την επίδραση των Γάλλων οδοντιάτρων που εγκαταστάθηκαν στο Λονδίνο μετά τη Γαλλική Επανάσταση, η οδοντιατρική άρχισε να αναγνωρίζεται πλέον σταδιακά  ως ιδιαίτερος κλάδος.

Το 1858 με την ίδρυση του  Royal College of Surgeons (Dental Department)  θεσπίστηκαν εξετάσεις για την απόκτηση του τίτλου Χειρουργού Οδοντιάτρου  “Licentiate in Dental Surgery”,  σηματοδοτώντας την επιστημονική ανεξαρτητοποίηση της οδοντιατρικής στην Αγγλία.

 

ΓΒ