Πόλεμος πορσελάνης (IV).Guiseppangelo Fonzi (1768-1840).Ο πολυταξιδεμένος οδοντίατρος που ανακάλυψε τα δόντια από πορσελάνη.

 

Δόντια του Fonzi από πορσελάνη στα οποία φαίνονται στην γλωσσική όψη τα μεταλλικά μέσα συγκράτησης από πλατίνα.(Ψηφιακή συλλογή ASPAD)

O Guiseppangelo Fonzi (1768-1840) γεννήθηκε στο Αμπτούζο της Ιταλίας και αρχικά άρχισε νομικές σπουδές στο Πανεπιστήμιο της Νάπολης. Μετά την διακοπή των σπουδών του και με το ανήσυχο πνεύμα το οποίο τον χαρακτήριζε, μπαρκάρισε σε ένα Ισπανικό πολεμικό πλοίο όπου έμαθε Ισπανικά, αστρονομία και την τέχνη της ναυσιπλοϊας. Κουρασμένος από την ζωή του ναυτικού, εγκατέληψε το πλοίο στην Ισπανία και άσκησε προς το ζειν διάφορα επαγγέλματα, όπου εντυπωσιάστηκε από την τέχνη και δεξιότητες που πρέπει να διαθέτει κάποιος ο οποίος εξασκεί την οδοντιατρική.Έτσι κατέληξε ότι η άσκηση της οδοντιατρικής ήταν το επάγγελμα που τον ενδιέφερε και άρχισε να το εξασκεί με πάθος και ιδιαίτερο ενθουσιασμό ως περιοδεύον οδοντίατρος το οποίο ήταν και το σύνηθες εκείνη την εποχή. Το 1795 εγκαταστάθηκε τελικά στο Παρίσι, το οποίο εκείνη την εποχή ήταν το κέντρο της οδοντιατρικής στην Ευρώπη με πρώτο τον  Pierre Fauchard και τους διαδόχους του, προκειμένου να διευρύνει της γνώσεις του στην οδοντιατρική. Εκείνη περίπου την περίοδο άνοιξε και το οδοντιατρείο του με πολλούς επώνυμους ασθενείς όπως τον γιό της Ζωζεφίνας πρώτης γυναίκας του Ναπολέοντα. Κατά την περίοδο της αποκατάστασης των Βουρβόνων το 1814 μετά την πτώση του Ναπολέοντα, λόγω των διώξεων που υπέστη ο ίδιος, έφυγε από την Γαλλία και εγκαθίστατο σε διάφορες πόλεις της Ευρώπης προσφέροντας τις οδοντιατρικές υπηρεσίες του σε διάφορους Ευρωπαίους μονάρχες.

Αυτή την περίοδο της ζωής του μπόρεσε να διευρύνει το υπόβαθρο των γνώσεών στην οδοντιατρική, ενώ παράλληλα εξεδήλωσε έντονο ενδιαφέρον στην προσθετική και μάλιστα στην αισθητική παράμετρο των προσθετικών αποκαταστάσεων ένα γεγονός που σηματοδοτήθηκε από την ανακάλυψη και χρήση στην κατασκευή οδοντοστοιχιών από πορσελάνη ενώ ο ίδιος θεωρήθηκε πλέον ότι ήταν ο ειδικός σε τέτοιου είδους αποκαταστάσεις.

Guiseppangelo Fonzi (1768-1840)

Έτσι το 1815 ορίσθηκε έναντι αδρής αποζημίωσης οδοντίατρος της Αυλής από τον Βασιλιά της Βαυαρίας Μαξιμιλιανό τον 1^ο,το 1816 εργάσθηκε στο Λονδίνο και το 1818 προσέφερε τις υπηρεσίες του στον Βασιλιά της Ισπανίας Φερδινάρδο τον 7^ο.Το 1823 ορίσθηκε ως οδοντίατρος της Ρωσικής Βασιλικής Αυλής, ενώ ταυτόχρονα μέχρι το 1835 διατηρούσε την θέση του οδοντιάτρου της Βασιλικής Αυλής της Ισπανίας.

Όπως έχουμε αναφέρει σε προηγούμενες αναρτήσεις την περίοδο κατά την οποία οFonzi  εγκαταστάθηκε στο Παρίσι (1795),ήτανε στο αποκορύφωμα η  διαμάχη των Nicolas Dubois de Chemant του Alexis Duchateau  και Jean-Joseph Dubois-Foucou,σχετικά με την ανακάλυψη της πορσελάνης. Η πορσελάνη έφερε επανάσταση στη οδοντιατρική προσθετική δοντιών κατά τον 18^ο και πρώτο ήμισυ του 19^ου αιώνα και  θεωρήθηκε ότι είναι το πρώτο οδοντιατρικό υλικό κατάλληλο για την κατασκευή άφθαρτων οδοντικών προσθέσεων. Πρέπει όμως να διευκρινίσουμε ότι η αρχική χρήση της πορσελάνης αφορούσε την κατασκευή ολόκληρης της οδοντοστοιχίας, βάσης και δόντια, σε ένα ενιαίο κομμάτι με όλα τα μειονεκτήματα όπως το ογκώδες της κατασκευής, η ευθραυστότητα, η κακή εφαρμογή λόγω της μεγάλης συστολής της πορσελάνης κατά την όπτηση και τέλος η κακή αισθητική απόδοση. Εντούτοις όμως ο Dubois de Chemant κατά την διαμονή του στο Λονδίνο, είχε την ιδέα της κατασκευής μεμονωμένων δοντιών από πορσελάνη και της δυνατότητας μιας περιορισμένης βιομηχανικής παραγωγής.

Ο Fonzi αμέσως μετά την εγκατάστασή του στο Παρίσι, εντυπωσιάσθηκε από τις ιδιότητες του νέου υλικού ενώ παράλληλα διαπιστώνοντας το πρόβλημα κατά την κατασκευή ενιαίας οδοντοστοιχίας από πορσελάνη, αντίθετα με τους προηγούμενους, μελέτησε τον διαχωρισμό των δοντιών από την βάση της οδοντοστοιχίας. Η έρευνα του και τα πειράματά του είχαν ως στόχο την βελτίωση των ιδιοτήτων της πορσελάνης και την  κατασκευή από πορσελάνη μεμονωμένων δοντιών -τα οποία ονόμασε terro-metallic- σε διάφορα σχήματα αλλά και χρώματα. Αναμιγνύοντας διάφορα μεταλλικά οξείδια κατόρθωσε να κατασκευάσει δόντια με 28 διαφορετικές αποχρώσεις.  Με την ενσωμάτωση στην μάζα της πορσελάνης μικρών μεταλλικών αγκίστρων αρχικά από χρυσό και αργότερα από πλατίνα θα μπορούσαν να στερεωθούν στην βάση της οδοντοστοιχίας η οποία εκείνη την εποχή  ήταν κατασκευασμένη από χρυσό ή άργυρο. Η μέθοδος κατασκευής της βάσης της οδοντοστοιχίας του Fonzi ,αρχικά απαιτούσε την αποτύπωση με κερί της νωδής περιοχής του ασθενούς και της κατασκευής ενός γύψινου εκμαγείου. Επάνω στο εκμαγείο κατασκεύαζε αρχικά μία πλάκα από μπρούτζο την οποία κατόπιν την αναπαρήγαγε με χρυσό με αποτέλεσμα η βασική πλάκα να εφαρμόζει με ακρίβεια στην νωδή περιοχή του στόματος του ασθενούς.

Δόντια του Fonzi από πορσελάνη στα οποία υπάρχει εσωτερική κοιλότητα για την συγκράτησή τους στην βασική πλάκα η οποία ήταν κατασκευασμένη από χρυσό ή άργυρο.(Ψηφιακή συλλογή ASPAD)

Το 1807 ο Fonzi παρουσίασε την μέθοδό του στην Γαλλική Ακαδημία Επιστημών η οποία όρισε μία επιτροπή από καταξιωμένους οδοντιάτρους προκειμένου να μελετήσουν την αξία της καινούργιας μεθόδου. Το πόρισμα της επιτροπής κατέληξε στα πλεονεκτήματα της μεθόδου για την κατασκευή οδοντοστοιχιών, κυρίως αισθητικά και αντοχής, αλλά και στην ευκολία της νέας μεθόδου η οποία επέτρεπε τις διορθώσεις και προσαρμογές στην τοποθέτηση των δοντιών κατά την φάση της τοποθέτησης τους στη μεταλλική βάση, εντούτοις όμως διατύπωσε  πολλές επιφυλάξεις  ότι η νέα  μέθοδος είχε κάποια ουσιαστική αξία στην οδοντιατρική.

Η αρνητική όμως τοποθέτηση της Γαλλικής Ακαδημίας Επιστημών δεν πτόησε τον Fonzi και το 1808 υπέβαλλε ξανά την μέθοδό του στην Athenee des Arts (Λύκειο των τεχνών).Η νέα επιτροπή η οποία ορίσθηκε, εξέτασε την σύνθεση των δοντιών-ο  Fonzi όπως είδαμε τα χαρακτήριζε ως terro-metalic-την μέθοδο κατασκευής τους αλλά και όλη την μέθοδο κατασκευής της οδοντοστοιχίας και κατέληξε σε θετικό συμπέρασμα το οποίο δημοσιεύθηκε στις στο επίσημο έντυπο του Λυκείου  Journal des Arts,des Schience,de la Literature et les Politique συγχαίροντας τον Fonzi ο οποίος με την ανακάλυψή του μπόρεσε να συνδιάσει την καλλιτεχνική του ικανότητα, με την βιολογία, την ιατρική και την χημεία.

Και στην περίπτωση αυτή υπήρξε μεγάλη αντίδραση από μία ομάδα  επώνυμων οδοντιάτρων του Παρισιού με πρώτο και πάλι, τον Dubois-Focou,οδοντίατρο της Βασιλικής Αυλής, ο οποίος πρότεινε ως καλύτερα δόντια τα δόντια πορσελάνης με δική του σύνθεση συγκρινόμενα με τα δόντια αυτού «του ξένου οδοντιάτρου που πρέπει κάποιος να του μάθει Γαλλικά».

Αλά τον πλέον φανατικό πόλεμο ο Fonzi τον δέχτηκε από έναν Παριζιάνο οδοντίατρο με το όνομα Ricci ο οποίος με επιστολή του προς το περιοδικό Journal des Arts,des Schience,de la Liter ature et les Politique,πρότεινε να ορισθεί επιτροπή προκειμένου να γνωμοδοτήσει  για την μέθοδο. Ο Fonzi δέχθηκε την πρόκληση με την προϋπόθεση στην επιτροπή δεν θα συμμετέχουν μόνο οδοντίατροι, αλλά και γιατροί, χειρουργοί και χημικοί, προκειμένου να αποφευχθεί η σύγκρουση συμφερόντων.

Πέρασε αρκετός χρόνος μέχρι να συσταθεί η επιτροπή, επειδή πολλοί δεν ήθελαν να εμπλακούν στην διαμάχη. Με την παρέμβαση του Υπουργού Εσωτερικών προς την Ιατρική Σχολή των Παρισίων ορίσθηκε ένας καθηγητής και ακολούθησαν άλλες καθυστερήσεις, κωλυσιεργίες και αναβολές χωρίς να υπάρξει τελικά έκφρασης γνώμης σχετικά με την διαμάχη σε ότι αφορά την καλύτερη μέθοδο προσθήκης δοντιών μεταξύ του Fonzi και του Ricci. Η Ιατρική Σχολή δήλωσε αναρμόδια να ασχοληθεί με την ουσία της διαμάχης, δηλώνοντας ότι δεν υπάρχει κατάλληλο υποκατάστατο των φυσικών δοντιών και όποια μέθοδο κατασκευής και αν εφαρμόσουμε δεν μπορούμε να μιμηθούμε την φύση και ότι οι προτεινόμενες μέθοδοι ως στόχο έχουν του οικονομικό όφελος.

Ο πρωτος κατάλογος οδοντιατρικών προϊόντων τον οποίο κυκλοφόρησε το 1853 στο Λονδίνο ο εμπορικός οίκος Ash & Sons και περιλαμβάνει δόντια από πορσελάνη.(Ψηφιακή συλλογή ASPAD)

Ο  Fonzi τελικά πρότεινε να τροφοδοτήσει όλους τους οδοντιάτρους, συμπεριλαμβανομένου και του Dubois-Focou, με τα δόντια από πορσελάνη δικής του σύνθεσης (terro-metallic),  προκειμένου να αποφεύγουν στις προσθετικές κατασκευές τη χρήση ανθρώπινων δοντιών. Με αυτή του την πράξη απάντησε στην κριτική της Ιατρικής Σχολής των Παρισίων και διαχώρισε την θέση του από όσους απέβλεπαν σε οικονομικό όφελος. Κάπως έτσι ξεκίνησε και η ιδέα της βιομηχανικής παραγωγής δοντιών από πορσελάνη – ήδη από το 1808 ένας οδοντοτεχνίτης κατασκεύαζε και πουλούσε δόντια από πορσελάνη στους οδοντιάτρους - η οποία σε σύντομο χρονικό διάστημα κυριάρχησε με έναν από τους πρώτους εμπορικούς οίκους κατασκευής και εμπορίας οδοντιατρικών υλικών, εργαλείων και συσκευών την εταιρία Claudius Ash & sons στο Λονδίνο. Με την βιομηχανική πλέον παραγωγή των δοντιών από πορσελάνη η οποία σταδιακά επεκτάθηκε και στην παραγωγή όλων των οδοντιατρικών υλικών, η βιομηχανία και οι εμπορικοί οίκοι ήταν πλέον αυτοί οι οποίοι κυριάρχησαν  στον τομέα της τεχνολογικής καινοτομίας. Η  πλέον χαρακτηριστική περίπτωση συνέβη μερικά χρόνια αργότερα στις Η.Π.Α. και αφορούσε  την κατασκευή οδοντοστοιχιών με την μέθοδο του βουλκανισμού.  

Πηγές:

Μία από τις βασικές πηγές ήταν ο ιστότοπος του Univercity of New York, College of Dentistry-Rare book collection.

 Bibliotheques d’Universite deParis.

ΓΒ