Artznei Buchlein, 1530,το πρώτο βιβλίο του αφορούσε αποκλειστικά την Οδοντιατρική.

Η πρώτη έκδοση,1530,στην Λειψία.

Βασικό στοιχείο της εξέλιξης στην Ιατρική και κατ΄επέκταση στην Οδοντιατρική είναι η εξέλιξη και τα μέσα εκπαίδευσης .

Για πάρα πολλά χρόνια, την βάση εφαρμοσμένης (κλινικής) οδοντιατρικής όπως και της ιατρικής την αποτελούσε η εμπειρία η οποία αποκτάτο με την μέθοδο δοκιμής και σφάλματος και  μεταβιβάζετο από τους παλαιότερους στους νεότερους, μέσα κυρίως από την μέθοδο της μαθητείας ή από τον γονιό στο παιδί.

Καθοριστικό ρόλο στην εκπαίδευση στην Οδοντιατρική, αποτέλεσε η τυπογραφία και ιδιαίτερα τα πρώτα βιβλία γραμμένα όχι στην λατινική γλώσσα αλλά σε καθομιλούμενες  γλώσσες .Η αρχική πηγή γνώσης στην Οδοντιατρική ήταν οι πραγματείες οι οποίες αφορούσαν την Ιατρική, από αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι τον 15^ο και 16^ο αιώνα και την καθιέρωση της τυπογραφίας. Στις πηγές αυτές αρκετές φορές συμπεριλαμβάνοντο και στοιχεία τα οποία αφορούσαν την υγεία του στόματος.  Το πρώτο βιβλίο που αφορούσε αποκλειστικά στην Οδοντιατρική, ήταν το Artznei Buchlein (Ιατρική Δοντιών), άγνωστου συγγραφέα, το οποίο εκδόθηκε  στην Λειψία το 1530 γραμμένο στην γερμανική γλώσσα. Το βιβλίο απευθύνετο σε απλούς αναγνώστες και όχι σε όσους ασκούσαν στα πλαίσια της Ιατρικής ή της Χειρουργικής την οδοντιατρική και περιείχε  πρακτικές γνώσεις γύρω από την απώλεια των δοντιών, τον πόνο, την οδοντική τερηδόνα κ.ά..

Η επιτυχία του ήταν τόσο μεγάλη, ώστε μετά από την πρώτη έκδοση το 1530 στην Λειψία, μεταξύ 1530-1576 επανεκδόθηκε άλλες έντεκα φορές με τον τίτλο Artznei Buchlein (AB) ή τον τίτλο Zene Artzney (ΑΖ) ,ενώ ακολούθησαν και εκδόσεις και σε διαφορετικές γλώσσες.

Δώδεκα γνωστές εκδόσεις στην Γερμανική γλώσσα με διαφορετικούς εκδότες σε διάστημα 45 ετών:

1η	AB	1530	Michael Blum, Λειψία
2η	ZA	1532	Peter Jordan, Μάιντζ
3η	ZA	1532	Peter Jordan, Μάιντζ
4η	ZA	1536	Christian Egenolffs, Φρανκφούρτη
5η	ZA	1541	Christian Egenolffs, Φρανκφούρτη
6η	ZA	1543	Michael Blum, Λειψία
7η	ZA	1546	Johan Daubman, Νυρεμβέργη
8η	AB	1549	Johan Daubman, Νυρεμβέργη
9η	ZA	1559	Christian Egenolffs, Erben, Φρανκφούρτη
10η	ZA	1563	Christian Egenolffs, Erben, Φρανκφούρτη
11η	AB	1565	Johan Daubman, Κόνιγκσμπεργκ
12η	ZA	1576	Christian Egenolffs, Erben

 

Η έκδοση του 1532 στο  Μάιντζ.

Η έκδοση του 1536 στην Φρανκφούρτη.

Η έκδοσή του 1941 στην Φρανκφούρτη.

Η έκδοση του 1563 στην Φρανκφούρτη.

Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει το περιεχόμενο της πρώτης έκδοσης το 1530: 1^ο κεφάλαιο, Πότε και πώς αναπτύσσονται τα δόντια στον άνθρωπο. 2^ο Τι προκαλεί την καταστροφή των δοντιών. 3^ο Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά κατά την ανατολή των δοντιών. 4^ο Οδοντόπονος. 5^ο Σχετικά με τις κοιλότητες και την τερηδόνα των δοντιών. 6^ο Γήρανση των δοντιών.7^ο Κίτρινα και μαύρα δόντια. 8^ο Έγκλειστα δόντια. 9^οΔόντια με κινητικότητα. 10^ο Σκουλίκια του στόματος. 11^ο Έλκη, κακοσμία και άρρωστα ούλα.12^ο Πώς γίνεται η εξαγωγή των δοντιών και 13^ο Πώς διατηρείται η υγεία των δοντιών.

Μεταξύ των διαφόρων εκδόσεων, συγκρίνοντας τα λίγα ανάτυπα τα οποία βρίσκονται σε διάφορες βιβλιοθήκες ,ο B.W.Weinberger σε μελέτη η οποία δημοσιεύθηκε το 1924,περιγράφει τις διαφορές που υπάρχουν μεταξύ των διαφόρων εκδόσεων και αφορούν το εξώφυλλο-σελίδα τίτλου-μέχρι και το περιεχόμενο. Χαρακτηριστικές είναι οι διαφορές της αρχικής σελίδας οι οποίες χαρακτηρίζουν τους διαφορετικούς εκδότες. Η εικόνα του οδοντιάτρου ο οποίος προβαίνει σε εξαγωγή δοντιού, είναι η πρώτη έντυπη παγκοσμίως αποτύπωση οδοντιατρικής πράξης και διαφέρει μεταξύ διαφορετικών εκδόσεων. Στην έκδοση του 1530 της Λειψίας, η αρχική σελίδα παρουσιάζει έναν οδοντίατρο ο οποίος σε έναν κλειστό χώρο, στέκεται πίσω από έναν καθιστό ασθενή και στηρίζοντας το κεφάλι του ασθενή  στο στήθος του, προβαίνει σε εξαγωγή δοντιού. Αντίθετα στην έκδοση του 1563 στην Φρανκφούρτη, ο ασθενής, ο οποίος πρόκειται για γυναίκα, είναι  καθιστή με την πλάτη της να στηρίζεται σε ένα τραπέζι και ο οδοντίατρος από μπροστά να εκτελεί εξαγωγή δοντιού. Η παράσταση αφορά μάλλον περιοδεύοντα οδοντίατρο ο οποίος προβαίνει σε εξαγωγή δοντιού σε εξωτερικό χώρο με θεατές μάλιστα κάποιον στρατιώτη και άλλος ευγενείς.

Μία άλλη διαφορά που υπάρχει στην αρχική σελίδα είναι ότι σε ορισμένες εκδόσεις γίνεται  αναφορά στις βιβλιογραφικές πηγές του συγγραφέα που περιλαμβάνουν τον Avicenna,τον Arculanus,τον   Johannes de Fingo,τον Cornelli Celsus,τον  Mesue (Yuhanna ibn Masawaih και τον  Plinii.

Το 1543 εκδόθηκε το De Humanis Corporis Fabrica του Andreas Vesalius, καθηγητή ανατομικής στο Πανεπιστήμιο της Πάντοβα, το οποίο την εποχή του επηρέασες πολύ σημαντικά την Ιατρική αλλά και την Οδοντιατρική.

Η έκδοση αυτή, απετέλεσε σταθμό στην Ιατρική όχι μόνο για το επιστημονικό της περιεχόμενο, αλλά για τις καταπληκτικές σε ακρίβεια αλλά και από καλλιτεχνική άποψη χαλκογραφίες, τις οποίες είχε δημιουργήσει ο Jan Van Calcar, Βέλγος μαθητής του μεγάλου ζωγράφου της εποχής, Τιτσιάνου. Ο Van Calcar παρακολουθούσε τις ανατομές που πραγματοποιούσε ο Vesalius, ο οποίος ανατέμνοντας, εξηγούσε και ταυτόχρονα έδειχνε στο ακροατήριο τα διάφορα ανατομικά στοιχεία.

20 χρόνια αργότερα, το 1563, ο Bartolomeo Eustachi, ανατόμος και σύγχρονος του Vesalius, δημοσίευσε σε 96 σελίδες την δεύτερη αποκλειστικά αφιερωμένη στην Οδοντιατρική πραγματεία με τίτλο Libellusde Dentibus (Πραγματεία περί των Δοντιών). Η πραγματεία του Eustachi απευθύνετο σε πλέον καταρτισμένους οδοντιάτρους και απετέλεσε το πρώτο πραγματικά διδακτικό βιβλίο στην Οδοντιατρική.

Επόμενο σταθμό στην οδοντιατρική εκπαίδευση και κυρίως των γνώσεων που απαιτούντο για την άσκηση της Οδοντιατρικής, απετέλεσε η έκδοση βιβλίων κατά τα τέλη του 16^ου αιώνα από τον Ambroise Paré, ο οποίος διετέλεσε χειρουργός-κουρέας σε τέσσερεις αυτοκράτορες της Γαλλίας. Ο Paré ασκούσε το επάγγελμα του χειρουργού-κουρέα και το βιβλίο του το οποίο εξέδωσε στην γαλλική γλώσσα το 1575, με τίτλο Oeuvres (Εργασίες), περιείχε τρία κεφάλαια αφιερωμένα στην Οδοντιατρική.

 

Πηγές:

Dental Literature:Its Origin and Developement.Bernhard Wolf Weinberger.J.Dent.Res.,6:305,1924.

https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/00220345240060040201

Dental Cosmos από την ιστοσελίδα του Μουσείου Οδοντιατρικού Τμήματος:https://quod.lib.umich.edu/d/dencos/

ΓΒ