Χαρακτική καρικατούρα του Thomas Rowlandson (1757-1827) από το σατιρικό βιβλίο «Δρ Syntax στο Παρίσι» του William Combe,1820. Το σατιρικό βιβλίο
του Combe αφορά
στα ταξίδια ενός φανταστικού προσώπου,του Δρ Syntax και εκτός των άλλων περιγράφει με χιουμοριστική διάθεση την συνύπαρξη
των απολαύσεων και της μιζέριας της γαλλικής πρωτεύουσας εκείνη την εποχή. Ο
πίνακας περιλαμβάνει έναν χώρο όπου αριστερά βρίσκεται μια συσκευή υποξειδίου
του αζώτου ενώ ο υπόλοιπος χώρος περιλαμβάνει σε μία ντουλάπα πολλά ανατομικά
παρασκευάσματα σε γυάλινα δοχεία και στους τοίχους πίνακες με ανατομικές
παραστάσεις. Ο Δρ Syntax (με τα μαύρα) παρασύρει τη
σύζυγό του στον χορό ώστε να
ακολουθήσουν την εύθυμη διάθεση των υπολοίπων
προσώπων που περιλαμβάνει η
εικόνα. Η χρήση του υποξειδίου του αζώτου (αέριο γέλιου-ιλαρυντικό αέριο) λόγω
της ευφορίας την οποία προκαλεί, πριν χρησιμοποιηθεί ως αναισθητικό στην
ιατρική και οδοντιατρική, κατά τα μέσα της 10ετίας του 1850, ήταν πολύ
διαδεδομένη στα σαλόνια την ανώτερης
τάξης για την δημιουργία εύθυμης ατμόσφαιρας (laughing gas parties).Το 1798 ο Humfry Davy, ένας 19χρονος Εγγλέζος με μικρή επίσημη εκπαίδευση, προσκλήθηκε να ενταχθεί στο “Ινστιτούτο Έρευνας Αερίων” του Μπρίστολ της
Μ.Βρετανίας από τον ιδρυτή του, τον μεταρρυθμιστή γιατρό Thomas Beddoes, με βάση τη σύσταση ενός κοινού φίλου. Η
μελέτη των αερίων, ήταν ακόμα ένα σχετικά νέο πεδίο που μόλις τα
προηγούμενα 40 χρόνια είχε διαπιστωθεί ότι ο αέρας στην πραγματικότητα ήταν ένα
μίγμα διαφορετικών αερίων ενώ το 1770 ανακαλύφθηκε ότι τα βασικά συστατικά του
ήταν το οξυγόνο και το άζωτο.
Ο Beddoes θέλοντας να μελετήσει την πιθανή θεραπευτική
δράση των δύο αυτών αερίων στην θεραπεία της φυματίωσης, η οποία αποτελούσε την
μάστιγα της εποχής, χώρησε το Ινστιτούτο
σε δύο τμήματα. Στο ένα τμήμα που είχε την ευθύνη των κλινικών μελετών όρισε
υπεύθυνο τον εαυτό του, ενώ στο άλλο τμήμα που ήταν υπεύθυνο για την έρευνα της
σύνθεσης των αερίων, όρισε υπεύθυνο τον Davy.Εντυπωσιασμένος από την νέα
του ιδιότητα ο Davy
αποφάσισε να πειραματισθεί ο ίδιος με την εισπνοή του υποξειδίου του αζώτου
προκειμένου να ανακαλύψει και βελτιώσει την μέθοδο παρασκευής του, αλλά και τις ιδιότητές του.
Όπως περιγράφει σε δημοσιεύσεις του, αρχικά
ήτανε πολύ επιφυλακτικός επειδή το υποξείδιο του αζώτου
χαρακτηρίζετο ως δηλητήριο και η παρασκευή
του σε όσο γίνεται καθαρή μορφή ήταν αδύνατη. Αφού βελτίωσε την μέθοδο
παρασκευής του θερμαίνοντας νιτρικό αμμώνιο –το οποίο σήμερα χρησιμοποιείται ως
λίπασμα-και εγκλωβίζοντας το παραγόμενο αέριο σε μία σακούλα από μετάξι, άρχισε
να πειραματίζεται με την εισπνοή του.Μετά από παρατεταμένους
αυτοπειραματισμούς εισπνέοντας ο ίδιος
το αέριο σε διαφορετικές ποσότητες και βελτιώνοντας τη σύνθεσή του,
διαπίστωσε ότι η χρήση του ήταν
ακίνδυνη και επιπλέον δημιουργούσε μια αίσθηση ευεξίας, έντονης και ευχάριστης
εικόνας του περιβάλλοντος με όξυνση γενικά των αισθήσεων ενώ στο τέλος του κατέλειπε μια ήπια ζαλάδα.Έτσι αποφάσισε να
παρουσιάσει τα αποτελέσματα της έρευνας του στο περιβάλλον του και να το
χορηγήσει και σε ορισμένους ασθενείς του νοσοκομείου. Δυστυχώς όμως αν και
ορισμένοι ασθενείς αισθάνθηκαν καλύτερα μετά την εισπνοή του υποξειδίου του
αζώτου, εντούτοις ο επιστημονικός κόσμος δεν πείσθηκε για την πρακτική εφαρμογή του, αν και ο Davy σε δημοσίευσή του ανέφερε ότι «θα μπορούσε να καταπολεμήσει τον
σωματικό πόνο» και θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί στις χειρουργικές επεμβάσεις.Ο Davy είχε εθισθεί πλέον στην εισπνοή του υποξειδίου του αζώτου με
αποτέλεσμα πολλές φορές ολόκληρη τη νύχτα να την περνάει έξω εισπνέοντας αέριο.Ένα μεγάλο μέρος της
επιστημονικής κοινότητας ,αλλά και ο πολιτικός και δημοσιογραφικός κόσμος είδαν
με μεγάλη καχυποψία όσα γίνονταν στο Ινστιτούτο Έρευνας Αερίων και κατηγόρησαν
τον Davy και τον Beddoes για άσεμνες και σεξουαλικές πρακτικές πίσω από τις κλειστές
πόρτες του Ινστιτούτου. Ακολούθησαν ανάλογες δημοσιεύσεις, άλλες επώνυμες και
άλλες ανώνυμες όπως ένα φυλλάδιο με την ονομασία “Sceptic” που κατηγορούσε τον Davy και τους φίλους του οι οποίοι έκαναν χρήση νε εισπνοές του
υποξειδίου του αζώτου για μυστικές συνεδρίες που εκτός από σεξουαλικά όργια
αλλά και τελετές μαγείας. Ένα συντηριτικό πολιτικό περιοδικό “Anti-Jacobin Review” μάλιστα ανάγκασε τον Beddoes να εγκαταλείψει την έρευνά του σχετικά με τα αέρια και να
αλλάξει το 1802 όνομα του Ινστιτούτου.Η πολεμική κατά του Davy θα μπορούσε να
καταστρέψει την επιστημονική του καριέρα αλλά η απεξάρτησή του από το υποξείδιο
του αζώτου και η στροφή του στην μελέτη του ηλεκτρισμού είχαν ως αποτέλεσμα να
φτιάξει την επιστημονική του φήμη στο Βασιλικό Ινστιτούτο του Λονδίνου στο
οποίο μάλιστα διετέλεσε Πρόεδρος και απέκτησε και τον τίτλο του Ser.
Την ίδια χρονική περίοδο η χρήση του ιλαρυντικού αερίου ήταν πολύ
διαδεδομένη στα σαλόνια την ανώτερης
τάξης για την δημιουργία εύθυμης ατμόσφαιρας (laughing gas parties) μέχρι να ξανα-ανακαλυφθεί μετά από περίπου
πενήντα χρόνια από τον Horace Wells και να χρησιμοποιηθεί για
πρώτη φορά για την ανώδυνη εξαγωγή δοντιού.Χαλκογραφία του George Cruikshank η οποία παρουσιάζει πάρτι με ιλαρυντικό αέριο από το βιβλίο του John Scoffern,Chemistry No Mystery (1839).
Science
History Institute
ΓΒ
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου